Xe vận chuyển bê tông
XE VẬN CHUYỂN BÊ TÔNG – CẤU TẠO, NGUYÊN LÝ, QUY TRÌNH VẬN HÀNH VÀ BIỆN PHÁP AN TOÀN
Phạm vi: Xe vận chuyển bê tông thường được hiểu là xe trộn bê tông tự hành (concrete mixer truck), vừa vận chuyển vừa duy trì trạng thái đồng nhất của hỗn hợp bê tông trong quá trình di chuyển.
1. Cấu tạo xe trộn bê tông
Các bộ phận chính gồm:
1
Khung gầm xe
Chịu tải toàn bộ xe và cụm trộn
2
Động cơ
Cung cấp công suất cho xe và hệ thống phụ trợ
3
Cabin
Vị trí người lái, điều khiển xe
4
Thùng trộn (drum)
Chứa và trộn bê tông
5
Cánh xoắn trong thùng
Đảo, trộn và vận chuyển bê tông trong thùng
6
Phễu nạp
Đưa vật liệu/bê tông vào thùng
7
Máng xả
Dẫn bê tông từ thùng đến vị trí đổ
8
Cụm dẫn động thủy lực
Quay thùng trộn
9
Bơm thủy lực
Tạo dòng dầu áp suất cao cho mô tơ thủy lực
10
Mô tơ thủy lực
Biến năng lượng thủy lực thành chuyển động quay
11
Hộp giảm tốc
Giảm tốc, tăng mô-men quay thùng
12
Bồn dầu/nước vệ sinh
Cấp nước rửa thùng và máng
13
Hệ thống phanh
Giảm tốc, dừng và giữ xe
14
Hệ thống lái
Điều khiển hướng chuyển động
15
Hệ thống điện – cảnh báo
Chiếu sáng, báo hiệu, còi, camera…
1.1. Thùng trộn
Thùng trộn là bộ phận quan trọng nhất của xe.
Bên trong thùng có các cánh xoắn (mixing blades). Hình dạng cánh xoắn tạo chuyển động của bê tông theo hướng nhất định khi thùng quay.
Thông thường có:
Cửa nạp ở phía trên;
Cửa xả ở phía sau;
Cánh xoắn bên trong;
Vòng dẫn động;
Cơ cấu quay/nghiêng thùng.
1.2. Hệ thống truyền động thủy lực
Sơ đồ nguyên lý đơn giản:
Động cơ → bơm thủy lực → dầu áp suất cao → mô tơ thủy lực → hộp giảm tốc → thùng trộn
Ưu điểm của truyền động thủy lực là có thể điều chỉnh tốc độ và chiều quay của thùng tương đối thuận tiện.
2. Nguyên lý hoạt động
Có thể chia hoạt động của xe thành 4 giai đoạn:
Giai đoạn 1 – Nạp bê tông
Bê tông từ trạm trộn hoặc máy trộn được đưa qua phễu nạp vào thùng.
Trong quá trình nạp, thùng thường quay ở chế độ phù hợp để hỗn hợp phân bố đều và hạn chế đóng bánh.
Giai đoạn 2 – Trộn/duy trì độ đồng nhất
Thùng trộn quay làm cho bê tông chuyển động theo cánh xoắn.
Tùy chiều quay:
Một chiều: bê tông được đưa sâu vào trong thùng;
Chiều ngược lại: bê tông được đưa về phía cửa xả.
Mục đích khi vận chuyển là duy trì sự đồng nhất của hỗn hợp và hạn chế phân tầng.
Giai đoạn 3 – Vận chuyển
Xe di chuyển đến công trường trong khi thùng tiếp tục quay với chế độ thích hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất và yêu cầu công nghệ bê tông.
Người lái phải đồng thời kiểm soát:
Tốc độ xe;
Tình trạng đường;
Khoảng cách an toàn;
Người và thiết bị xung quanh;
Độ ổn định của xe.
Giai đoạn 4 – Xả bê tông
Khi đến vị trí đổ:
Dừng xe → ổn định xe → điều chỉnh thùng → đưa máng xả vào vị trí → quay thùng theo chiều xả → điều chỉnh lưu lượng bê tông.
3. Quy trình vận hành xe trộn bê tông
Bước 1. Kiểm tra trước khi vận hành
A. Kiểm tra bên ngoài
Kiểm tra:
Lốp xe;
Bu-lông bánh xe;
Khung gầm;
Thùng trộn;
Máng xả;
Phễu nạp;
Bậc lên xuống;
Tay vịn;
Gương/camera;
Đèn;
Còi;
Đèn cảnh báo;
Thiết bị chữa cháy.
B. Kiểm tra động cơ
Kiểm tra:
Dầu động cơ;
Nước làm mát;
Dầu phanh;
Dầu thủy lực;
Nhiên liệu;
Ắc quy;
Các dấu hiệu rò rỉ.
C. Kiểm tra hệ thống thủy lực
Đặc biệt chú ý:
Ống dầu;
Đầu nối;
Van;
Bơm;
Mô tơ thủy lực;
Hộp giảm tốc;
Rò rỉ dầu.
Không dùng tay kiểm tra trực tiếp vị trí nghi ngờ rò rỉ dầu thủy lực áp suất cao.
D. Kiểm tra hệ thống an toàn
Kiểm tra:
Phanh chính;
Phanh đỗ;
Hệ thống lái;
Còi;
Đèn lùi;
Báo hiệu khi lùi;
Camera/cảm biến lùi nếu có;
Dây đai an toàn;
Gương chiếu hậu.
4. Quy trình vận hành chi tiết
Bước 1 – Khởi động
Lên cabin bằng bậc và tay vịn.
Điều chỉnh ghế và gương.
Thắt dây an toàn.
Kiểm tra cần số ở vị trí an toàn.
Khởi động động cơ.
Quan sát các đồng hồ/cảnh báo.
Kiểm tra hệ thống phanh và lái.
Bước 2 – Nhận bê tông
Đưa xe vào đúng vị trí dưới phễu/trạm trộn.
Trước khi nạp:
Xe đứng ổn định;
Không có người đứng trong vùng nguy hiểm;
Kiểm tra thùng trộn;
Khởi động hệ thống trộn theo hướng dẫn.
Trong quá trình nạp phải tránh:
Tràn bê tông;
Quá tải;
Người đứng trên thùng;
Người đứng dưới phễu nạp.
Bước 3 – Di chuyển đến công trường
Nguyên tắc:
“Chậm – chắc – quan sát – giữ khoảng cách.”
Đặc biệt lưu ý:
Đường dốc;
Đường trơn;
Đường hẹp;
Khu vực công trường đông người;
Giao cắt với máy xúc, cần trục, xe bơm bê tông;
Điện cao áp;
Mép hố đào;
Nền đất yếu.
Bước 4 – Đưa xe vào vị trí đổ
Trước khi lùi:
Giảm tốc.
Quan sát phía sau.
Sử dụng camera/gương nếu có.
Có người hướng dẫn tín hiệu khi tầm nhìn hạn chế.
Xác nhận vùng phía sau không có người.
Lùi xe với tốc độ thấp.
Không được mặc định rằng còi lùi thay thế cho người hướng dẫn khi tầm nhìn bị che khuất.
Bước 5 – Xả bê tông
Dừng xe tại vị trí thích hợp.
Kéo phanh đỗ.
Đảm bảo xe ổn định.
Điều chỉnh thùng và máng xả.
Không đứng trong vùng chuyển động của máng.
Cho thùng quay theo chiều xả.
Điều chỉnh lượng bê tông.
Khi kết thúc, đưa máng về vị trí an toàn.
5. Quy trình kết thúc công việc
Sau khi xả bê tông:
Vệ sinh ngay
Rửa:
Phễu nạp;
Máng xả;
Khu vực cửa xả;
Các vị trí bê tông bám bên ngoài.
Nếu để bê tông đông cứng sẽ gây:
Tăng khối lượng thùng;
Mất cân bằng;
Giảm dung tích;
Làm hỏng cánh trộn;
Tăng tải cho hệ thống truyền động.
Đỗ xe
Đỗ tại nơi quy định;
Mặt bằng tương đối ổn định;
Kéo phanh đỗ;
Tắt động cơ theo quy trình;
Hạ/đưa các bộ phận về vị trí an toàn;
Khóa xe khi rời khỏi phương tiện.
6. Các mối nguy chính
Xe bị lật
Tử vong, chấn thương nghiêm trọng
Va chạm với người
Chấn thương/nghiền ép
Xe lùi cán người
Tử vong
Kẹt vào thùng trộn
Nghiền/kẹt chi
Ngã từ thùng/máng
Gãy xương, chấn thương
Bê tông bắn vào mắt/da
Bỏng hóa chất, tổn thương mắt
Rò rỉ dầu thủy lực
Cháy, phun dầu áp lực cao
Đường dốc/trơn
Mất kiểm soát, lật xe
Mép hố đào yếu
Sụt nền, lật xe
Điện cao áp
Điện giật, phóng điện
Vệ sinh khi thùng đang quay
Cuốn/kẹt
Sửa chữa khi chưa cô lập năng lượng
Khởi động ngoài ý muốn
7. Biện pháp an toàn quan trọng
7.1. An toàn chống lật
Đây là một trong những rủi ro nghiêm trọng nhất.
Không:
Chạy quá nhanh khi cua;
Chạy ngang sườn dốc nguy hiểm;
Đỗ sát mép hố;
Đi vào nền đất yếu;
Vận hành khi tải vượt giới hạn.
Đặc biệt phải đánh giá khả năng chịu tải của nền đường và nền công trường.
7.2. An toàn khi lùi xe
Thiết lập nguyên tắc:
“Không quan sát được – không lùi.”
Nếu tầm nhìn bị hạn chế:
Dừng xe → bố trí người hướng dẫn → thống nhất tín hiệu → lùi chậm → người hướng dẫn luôn nằm trong tầm nhìn của lái xe.
Không cho người hướng dẫn đứng:
Chính giữa phía sau xe;
Giữa xe và vật cản;
Trong vùng có nguy cơ bị ép/nghiền.
8. An toàn với thùng trộn
Tuyệt đối không:
Thò tay vào thùng;
Đưa người vào thùng khi thùng chưa được cô lập;
Đứng trên miệng thùng khi xe đang hoạt động;
Làm sạch bên trong thùng khi chưa thực hiện khóa/cô lập năng lượng;
Để người đứng gần máng khi máng đang di chuyển.
Nếu phải vào bên trong thùng để sửa chữa/vệ sinh, phải thực hiện quy trình LOTO – Lockout/Tagout, ngăn khởi động ngoài ý muốn và kiểm soát các nguồn năng lượng liên quan.
9. An toàn khi vệ sinh
Bê tông có tính kiềm cao, có thể gây kích ứng hoặc bỏng da.
Người lao động nên sử dụng PPE phù hợp:
Mũ bảo hộ;
Kính bảo hộ;
Găng tay phù hợp;
Quần áo bảo hộ;
Giày/ủng bảo hộ;
Bảo vệ mắt/mặt khi có nguy cơ bắn tóe.
Không dùng tay trần để cạo bê tông bám trên thiết bị.
10. Quy tắc “10 KHÔNG” cho người vận hành
Không vận hành khi chưa được đào tạo/ủy quyền.
Không lái xe khi sử dụng rượu bia hoặc chất gây ảnh hưởng khả năng điều khiển.
Không chở quá tải.
Không chạy quá tốc độ quy định.
Không lùi khi không kiểm soát được vùng phía sau.
Không để người đứng trong vùng nguy hiểm.
Không đưa tay/chân vào thùng hoặc cơ cấu đang chuyển động.
Không sửa chữa khi máy chưa được cô lập năng lượng.
Không đỗ xe trên nền không ổn định hoặc sát mép hố nguy hiểm.
Không bỏ qua bất kỳ dấu hiệu bất thường nào của phanh, lái, thủy lực hoặc thùng trộn.
11. Sơ đồ quy trình vận hành chuẩn
KIỂM TRA XE ↓ KHỞI ĐỘNG – KIỂM TRA HỆ THỐNG ↓ ĐƯA XE VÀO VỊ TRÍ NẠP ↓ NẠP BÊ TÔNG ↓ KIỂM TRA – VẬN CHUYỂN ↓ ĐẾN CÔNG TRƯỜNG ↓ ĐÁNH GIÁ VỊ TRÍ ĐỔ ↓ LÙI/ĐƯA XE VÀO VỊ TRÍ ↓ XẢ BÊ TÔNG ↓ RỬA – VỆ SINH ↓ ĐƯA MÁNG VỀ VỊ TRÍ AN TOÀN ↓ ĐỖ XE – PHANH ĐỖ – TẮT MÁY ↓ KIỂM TRA VÀ BÀN GIAO
Điểm kiểm soát an toàn cốt lõi
Trước khi chạy: Phanh + lái + lốp + thủy lực + thùng trộn Trong khi chạy: Tốc độ + tải + nền đường + khoảng cách Khi lùi: Tầm nhìn + người hướng dẫn + vùng nguy hiểm Khi xả: Ổn định xe + máng xả + người xung quanh Khi vệ sinh/sửa chữa: Cô lập năng lượng + LOTO
Last updated