> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://sotay.ehs.vn/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://sotay.ehs.vn/an-toan-suc-khoe-moi-truong/an-toan-may/xe-nang-nguoi.md).

# Xe nâng người

## Cấu tạo xe nâng người (Mobile Elevating Work Platform – MEWP)

**Xe nâng người** là thiết bị dùng để nâng người và dụng cụ làm việc lên cao một cách an toàn. Xe nâng người được sử dụng phổ biến trong xây dựng, bảo trì nhà xưởng, lắp đặt cơ điện (M\&E), vệ sinh công nghiệp và kho bãi.

![Image](https://images.openai.com/static-rsc-4/Llyxh5bECMf_fIKg4-aVj3wSR3KuZEhdHcQeFNX0Xs_l4nJokH2Vx3XHP5wWOesO5uPHrpsQu8gAHsAWbq88ZKgRxOV0_vtoWFw8HFA4WJmp_ObPl_BM9VbUdo9b9LBKs1v2JdkWkEH9GmXt0xNPXsLq87ggElVrpeymDlS9uI4DEyNA5A_UFZViVnUTy5Hg?purpose=fullsize)

![Image](https://images.openai.com/static-rsc-4/GsmC6rThM7P1pGuZQukGPk_Jub6RYPA7cWzAZ6c2ATQksInmluIUopu_hjL293L7q2lKfFr0lsAnaNPEUH0m1SlX1kimcV5HQ0-bQ9AOhOOCfdaQka6D3wGaV0ie22-wP9A7QLXq0X_SVezTI-EW9grslr3qPJhO0yq_5tIGF2eF1xZXtD_A2FUwvcA9o8QM?purpose=fullsize)

![Image](https://images.openai.com/static-rsc-4/9H-6j3s0F5Gsg_xsWgN4EPiXEXocEU1RUycSiCt4D-urhiAsESPyvUt-zd8mc-OArLzYSXsq8Dyh_MUWJRCCR7vM4NfVJWzRqgX0lV-9omssWn_1Ykl21_8v1EJglRYbDaU4BNCRIyS8KzEdoKs98mtDMPHmmiSwjka4ASYiz2qWJ-wo9ZbgJ4eXvJ8aavl6?purpose=fullsize)

![Image](https://images.openai.com/static-rsc-4/g07pso8EQ5GyVxvKFGXFnb6EmPO1HJuzBgw25_n2pdQE8u1rUNXI_shCliN3HBU6XGRmcZ27gJnHVqFsa0L_r_4IxdLm3-hq6hzuzW1Gr9PVpeNwJ86-FsTZ7CN_jmDPY4hh3mWLTeOVwSA5PSesKvWghbzaClXjCubr72vCe_FNvB0xtsjfqBdePT-vhNkg?purpose=fullsize)

### Các bộ phận chính của xe nâng người

#### 1. Sàn làm việc (Platform/Basket)

* Nơi người lao động đứng làm việc.
* Có lan can bảo vệ xung quanh.
* Có cửa ra vào tự khóa.
* Trang bị điểm neo dây đai an toàn.

**Chức năng:**

* Chứa người, dụng cụ và vật tư làm việc.

***

#### 2. Hệ thống nâng

Tùy loại xe nâng người:

#### a. Xe nâng người cắt kéo (Scissor Lift)

* Gồm các thanh nâng dạng chữ X.
* Nâng hạ theo phương thẳng đứng.
* Có độ ổn định cao.

#### b. Xe nâng người cần (Boom Lift)

* Cần gấp khúc (Articulating Boom).
* Cần thẳng ống lồng (Telescopic Boom).

**Chức năng:**

* Đưa người tiếp cận các vị trí khó tiếp cận.

***

#### 3. Khung gầm (Chassis)

* Kết cấu chịu lực chính của xe.
* Chứa các hệ thống điều khiển và truyền động.
* Liên kết các bộ phận của xe.

***

#### 4. Hệ thống di chuyển

Bao gồm:

* Bánh xe hoặc bánh xích.
* Động cơ dẫn động.
* Hệ thống lái.

**Chức năng:**

* Di chuyển xe đến vị trí làm việc.

***

#### 5. Hệ thống thủy lực

Gồm:

* Bơm thủy lực.
* Xi lanh thủy lực.
* Van điều khiển.
* Ống dẫn dầu.
* Thùng dầu thủy lực.

**Chức năng:**

* Cung cấp lực nâng và hạ sàn làm việc.

***

#### 6. Hệ thống nguồn động lực

#### Xe điện

* Bộ pin (ắc quy).
* Bộ sạc.
* Mô tơ điện.

#### Xe động cơ diesel

* Động cơ diesel.
* Bình nhiên liệu.
* Hệ thống làm mát.

#### Xe hybrid

* Kết hợp động cơ và pin điện.

***

#### 7. Hệ thống điều khiển

**Điều khiển dưới mặt đất (Ground Control)**

* Dùng để kiểm tra và xử lý sự cố.
* Điều khiển khẩn cấp khi cần.

**Điều khiển trên sàn làm việc (Platform Control)**

* Joystick điều khiển.
* Nút nâng hạ.
* Nút di chuyển.
* Nút dừng khẩn cấp.

***

#### 8. Hệ thống an toàn

**Công tắc dừng khẩn cấp (Emergency Stop)**

* Ngắt toàn bộ hoạt động khi xảy ra sự cố.

**Cảm biến nghiêng (Tilt Sensor)**

* Cảnh báo hoặc khóa chức năng khi xe bị nghiêng quá mức.

**Cảm biến ổ gà (Pothole Protection)**

* Tăng độ ổn định khi làm việc trên cao.

**Hệ thống chống quá tải**

* Ngăn vận hành khi tải vượt giới hạn cho phép.

**Cảm biến giới hạn hành trình**

* Ngăn vượt quá chiều cao thiết kế.

**Hệ thống hạ khẩn cấp**

* Hạ sàn xuống khi mất điện hoặc hỏng hóc.

***

### Sơ đồ cấu tạo đơn giản

```
          Sàn làm việc
        ┌─────────────┐
        │   Platform  │
        └──────┬──────┘
               │
      Hệ thống nâng
      (Cắt kéo/Cần)
               │
       Xi lanh thủy lực
               │
        ┌───────────┐
        │ Khung gầm │
        └───────────┘
               │
      Bánh xe/Bánh xích
               │
      Động cơ - Pin
```

### Các thông số kỹ thuật quan trọng

* Chiều cao làm việc (Working Height).
* Chiều cao sàn (Platform Height).
* Tải trọng cho phép (SWL).
* Số người cho phép làm việc.
* Độ dốc cho phép.
* Bán kính quay.
* Tốc độ di chuyển.
* Trọng lượng thiết bị.

### Các bộ phận cần kiểm tra hằng ngày

1. Lan can và cửa sàn làm việc.
2. Hệ thống điều khiển.
3. Nút dừng khẩn cấp.
4. Pin hoặc nhiên liệu.
5. Dầu thủy lực.
6. Xi lanh và ống thủy lực.
7. Bánh xe hoặc bánh xích.
8. Cảm biến nghiêng.
9. Hệ thống chống quá tải.
10. Thiết bị hạ khẩn cấp.

#### Ghi nhớ

Đối với xe nâng người, các thiết bị an toàn quan trọng nhất là:

* **Lan can bảo vệ.**
* **Điểm neo dây đai an toàn.**
* **Cảm biến nghiêng.**
* **Hệ thống chống quá tải.**
* **Nút dừng khẩn cấp.**
* **Hệ thống hạ khẩn cấp.**

Đây là những bộ phận có vai trò quyết định trong việc phòng ngừa ngã cao và lật đổ xe nâng người.

## QUY TRÌNH VẬN HÀNH XE NÂNG NGƯỜI (MEWP)

Quy trình vận hành xe nâng người được thực hiện theo **03 giai đoạn: Trước khi làm việc – Trong khi làm việc – Sau khi làm việc** nhằm bảo đảm an toàn cho người vận hành, người làm việc trên cao và những người xung quanh.

***

## I. TRƯỚC KHI LÀM VIỆC

### 1. Kiểm tra người vận hành

* Đã được đào tạo và cấp phép vận hành xe nâng người.
* Hiểu rõ hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất.
* Đủ sức khỏe làm việc trên cao.
* Không sử dụng rượu bia hoặc chất kích thích.

#### Trang bị bảo hộ cá nhân

* Mũ bảo hộ có quai đeo.
* Giày bảo hộ chống trượt.
* Áo phản quang.
* Dây đai an toàn toàn thân (Full Body Harness) khi yêu cầu.
* Dây móc chống rơi gắn vào điểm neo trên sàn làm việc.

***

### 2. Kiểm tra khu vực làm việc

#### Kiểm tra mặt bằng

* Nền cứng, bằng phẳng.
* Không có hố đào, ổ gà hoặc vật cản.
* Không có nguy cơ sụt lún.

#### Kiểm tra môi trường xung quanh

* Đường dây điện trên cao.
* Kết cấu công trình.
* Thiết bị đang hoạt động.
* Người đi lại trong khu vực.

#### Thiết lập vùng làm việc

* Rào chắn khu vực.
* Biển báo cảnh báo.
* Người cảnh giới khi cần thiết.

***

### 3. Kiểm tra thiết bị trước ca

#### Kiểm tra kết cấu

* Lan can bảo vệ.
* Cửa ra vào sàn làm việc.
* Khung nâng.
* Chốt liên kết.

#### Kiểm tra hệ thống thủy lực

* Mức dầu thủy lực.
* Xi lanh.
* Đường ống dẫn dầu.
* Rò rỉ dầu.

#### Kiểm tra hệ thống điện

* Ắc quy hoặc pin.
* Đèn báo.
* Hệ thống sạc.

#### Kiểm tra bánh xe

* Áp suất lốp.
* Độ mòn.
* Hư hỏng bất thường.

#### Kiểm tra thiết bị an toàn

* Nút dừng khẩn cấp.
* Cảm biến nghiêng.
* Cảm biến quá tải.
* Hệ thống hạ khẩn cấp.
* Cảm biến ổ gà (Pothole Protection).

***

### 4. Chạy thử không tải

Kiểm tra:

* Nâng ↕ Hạ.
* Tiến ↔ Lùi.
* Rẽ trái ↔ Rẽ phải.
* Quay cần (đối với Boom Lift).

Đảm bảo:

* Hoạt động bình thường.
* Không có tiếng động bất thường.
* Các thiết bị an toàn hoạt động tốt.

***

## II. TRONG KHI LÀM VIỆC

### 1. Lên sàn làm việc

* Sử dụng lối lên xuống được thiết kế.
* Đóng và khóa cửa sàn làm việc.
* Móc dây đai an toàn vào điểm neo được chỉ định.

#### Cấm

❌ Leo trèo lên lan can.

❌ Đứng trên thang hoặc vật kê đặt trên sàn.

***

### 2. Nâng sàn làm việc

* Quan sát toàn bộ khu vực xung quanh.
* Nâng từ từ, tránh thao tác đột ngột.
* Dừng ngay nếu phát hiện nguy hiểm.

***

### 3. Trong quá trình làm việc trên cao

#### Phải thực hiện

✔ Đứng vững trên sàn.

✔ Giữ dụng cụ gọn gàng.

✔ Quan sát xung quanh liên tục.

✔ Tuân thủ tải trọng cho phép.

#### Không được

❌ Vượt quá tải trọng thiết kế.

❌ Nghiêng người ra ngoài lan can.

❌ Buộc sàn nâng vào kết cấu công trình.

❌ Sử dụng xe để kéo hoặc đẩy vật khác.

❌ Di chuyển xe khi vượt giới hạn cho phép của nhà sản xuất.

***

### 4. Di chuyển xe

#### Khi sàn ở vị trí thấp

* Di chuyển theo hướng quan sát tốt nhất.
* Kiểm tra vật cản trên đường đi.

#### Khi sàn đang nâng cao

Chỉ được di chuyển nếu:

* Nhà sản xuất cho phép.
* Mặt bằng bằng phẳng.
* Tốc độ thấp.
* Không có vật cản.

***

### 5. Làm việc gần điện

#### Khoảng cách an toàn tham khảo

| Điện áp      | Khoảng cách tối thiểu |
| ------------ | --------------------- |
| ≤ 50 kV      | ≥ 3 m                 |
| 50 – 200 kV  | ≥ 5 m                 |
| 200 – 350 kV | ≥ 6 m                 |
| > 350 kV     | ≥ 8 m                 |

**Lưu ý:** Luôn tuân thủ quy định hiện hành và yêu cầu của chủ đầu tư hoặc đơn vị quản lý điện lực.

***

### 6. Dừng khẩn cấp

Ngừng ngay công việc khi:

* Xe nghiêng bất thường.
* Cảm biến báo lỗi.
* Gió mạnh.
* Mất điện.
* Có nguy cơ va chạm.
* Người trên sàn gặp sự cố sức khỏe.

***

## III. SAU KHI LÀM VIỆC

### 1. Hạ sàn làm việc

* Hạ hoàn toàn xuống vị trí thấp nhất.
* Đảm bảo không có người hoặc vật cản bên dưới.

***

### 2. Đỗ xe

* Đỗ tại vị trí quy định.
* Mặt bằng bằng phẳng.
* Kéo phanh đỗ.

***

### 3. Tắt thiết bị

* Tắt nguồn điều khiển.
* Rút chìa khóa (nếu có).
* Sạc pin hoặc bổ sung nhiên liệu theo quy định.

***

### 4. Kiểm tra sau ca

* Kiểm tra hư hỏng.
* Kiểm tra rò rỉ dầu.
* Kiểm tra bánh xe.
* Kiểm tra thiết bị an toàn.

***

### 5. Ghi nhật ký vận hành

Ghi nhận:

* Thời gian sử dụng.
* Số giờ hoạt động.
* Các lỗi phát hiện.
* Các yêu cầu bảo dưỡng.

***

## 10 QUY TẮC AN TOÀN VÀNG KHI SỬ DỤNG XE NÂNG NGƯỜI

1. Chỉ người được đào tạo mới được vận hành.
2. Kiểm tra xe trước mỗi ca làm việc.
3. Luôn đóng cửa sàn làm việc.
4. Luôn sử dụng dây đai an toàn khi được yêu cầu.
5. Không vượt quá tải trọng cho phép.
6. Không leo trèo lên lan can.
7. Không làm việc gần đường dây điện khi chưa bảo đảm khoảng cách an toàn.
8. Không di chuyển xe trên nền yếu hoặc không bằng phẳng.
9. Không tự ý vô hiệu hóa thiết bị an toàn.
10. Hạ sàn hoàn toàn trước khi rời khỏi thiết bị.

#### Nguyên tắc cốt lõi

> **"Bốn không đối với xe nâng người: Không quá tải – Không vượt tầm với – Không làm việc gần điện khi chưa kiểm soát rủi ro – Không vô hiệu hóa thiết bị an toàn."**

Đây là nguyên tắc quan trọng nhất để phòng ngừa **ngã cao, điện giật và lật xe nâng người**, là ba nhóm tai nạn nghiêm trọng thường gặp nhất khi sử dụng MEWP.

## BIỆN PHÁP AN TOÀN KHI SỬ DỤNG XE NÂNG NGƯỜI (MEWP)

Xe nâng người là thiết bị làm việc trên cao có nguy cơ gây **ngã cao, lật đổ, điện giật, va chạm và kẹp nghiền**. Để đảm bảo an toàn, cần thực hiện các biện pháp sau:

***

## 1. An toàn đối với người vận hành

### Yêu cầu đối với người vận hành

* Được đào tạo và cấp phép vận hành.
* Hiểu rõ hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất.
* Được huấn luyện làm việc trên cao.
* Có sức khỏe phù hợp với công việc.

#### Không được vận hành khi

❌ Mệt mỏi, buồn ngủ.

❌ Sử dụng rượu bia hoặc chất kích thích.

❌ Không được phân công nhiệm vụ.

***

### Trang bị bảo hộ cá nhân (PPE)

* Mũ bảo hộ có quai đeo.
* Giày bảo hộ chống trượt.
* Áo phản quang.
* Găng tay bảo hộ.
* Dây đai an toàn toàn thân (Full Body Harness) khi yêu cầu.

#### Dây đai an toàn

* Móc vào điểm neo được thiết kế trên sàn làm việc.
* Không móc vào lan can hoặc kết cấu bên ngoài.

***

## 2. Kiểm tra an toàn trước khi làm việc

### Kiểm tra thiết bị

#### Kết cấu

* Lan can bảo vệ.
* Cửa ra vào sàn làm việc.
* Cần nâng hoặc khung cắt kéo.
* Chốt liên kết.

#### Hệ thống thủy lực

* Mức dầu.
* Xi lanh.
* Đường ống dầu.
* Rò rỉ dầu.

#### Hệ thống điện

* Ắc quy hoặc pin.
* Dây điện.
* Đèn cảnh báo.

#### Bánh xe

* Áp suất lốp.
* Tình trạng mòn.
* Hư hỏng bất thường.

***

### Kiểm tra thiết bị an toàn

* Nút dừng khẩn cấp (Emergency Stop).
* Cảm biến nghiêng (Tilt Sensor).
* Hệ thống chống quá tải.
* Hệ thống hạ khẩn cấp.
* Cảm biến ổ gà (Pothole Protection).
* Còi và đèn cảnh báo.

***

## 3. An toàn khu vực làm việc

### Kiểm tra mặt bằng

Phải đảm bảo:

✔ Nền cứng chắc.

✔ Bằng phẳng.

✔ Không có hố đào.

✔ Không có ổ gà hoặc vật cản.

#### Không làm việc trên

❌ Nền yếu.

❌ Nền lún.

❌ Mép hố đào.

❌ Khu vực có nguy cơ sụt lở.

***

### Thiết lập khu vực an toàn

* Dùng rào chắn.
* Đặt biển cảnh báo.
* Kiểm soát người ra vào khu vực làm việc.
* Có người cảnh giới khi cần.

***

## 4. An toàn khi nâng người làm việc trên cao

### Trước khi nâng

* Kiểm tra tải trọng trên sàn.
* Kiểm tra số lượng người làm việc.
* Kiểm tra dụng cụ và vật tư.

#### Không vượt quá

* Tải trọng cho phép (SWL).
* Số người cho phép của nhà sản xuất.

***

### Trong khi nâng

#### Phải

✔ Nâng từ từ.

✔ Quan sát liên tục.

✔ Giữ tư thế làm việc ổn định.

✔ Đứng trên sàn làm việc.

#### Không được

❌ Leo trèo lên lan can.

❌ Đứng trên thang đặt trong sàn nâng.

❌ Dùng bục hoặc vật kê để tăng chiều cao.

❌ Nghiêng người ra ngoài lan can.

***

## 5. An toàn khi di chuyển xe

### Khi sàn ở vị trí thấp

* Di chuyển với tốc độ phù hợp.
* Quan sát hướng di chuyển.
* Chú ý người và vật cản.

### Khi sàn đang nâng cao

Chỉ được phép nếu:

* Nhà sản xuất cho phép.
* Nền bằng phẳng.
* Tốc độ chậm.
* Không có vật cản.

***

## 6. An toàn chống lật xe

Lật xe là một trong những tai nạn nghiêm trọng nhất đối với xe nâng người.

### Biện pháp phòng ngừa

* Làm việc trên nền ổn định.
* Không vượt tải trọng cho phép.
* Không vượt quá độ dốc cho phép.
* Không di chuyển nhanh khi sàn đang nâng.
* Không làm việc khi gió lớn.

#### Dừng làm việc khi

* Cảnh báo nghiêng xuất hiện.
* Xe mất ổn định.
* Nền có dấu hiệu sụt lún.

***

## 7. An toàn điện

Xe nâng người thường làm việc gần nguồn điện trên cao nên nguy cơ điện giật rất lớn.

### Khoảng cách an toàn tham khảo

| Điện áp đường dây | Khoảng cách tối thiểu |
| ----------------- | --------------------- |
| ≤ 50 kV           | ≥ 3 m                 |
| 50 – 200 kV       | ≥ 5 m                 |
| 200 – 350 kV      | ≥ 6 m                 |
| > 350 kV          | ≥ 8 m                 |

#### Tuyệt đối không

❌ Chạm vào đường dây điện.

❌ Đưa cần hoặc sàn làm việc vào vùng nguy hiểm điện.

❌ Làm việc khi chưa đánh giá rủi ro điện.

***

## 8. An toàn khi thời tiết xấu

Ngừng ngay công việc khi:

* Gió mạnh vượt giới hạn nhà sản xuất.
* Mưa lớn.
* Giông sét.
* Sương mù làm giảm tầm nhìn.

Đặc biệt đối với xe nâng người dạng cần (Boom Lift), gió mạnh có thể gây rung lắc và mất ổn định.

***

## 9. An toàn khi cứu hộ khẩn cấp

Người vận hành và người giám sát phải biết:

* Vị trí điều khiển dưới mặt đất.
* Vị trí hệ thống hạ khẩn cấp.
* Quy trình cứu hộ người bị mắc kẹt trên cao.
* Phương pháp liên lạc khẩn cấp.

***

## 10. Sau khi kết thúc công việc

* Hạ sàn làm việc xuống thấp nhất.
* Đỗ xe tại vị trí quy định.
* Kéo phanh đỗ.
* Tắt nguồn điện.
* Sạc pin hoặc tiếp nhiên liệu.
* Báo cáo hư hỏng và ghi nhật ký vận hành.

***

## 10 QUY TẮC AN TOÀN VÀNG KHI SỬ DỤNG XE NÂNG NGƯỜI

1. Chỉ người được đào tạo mới được vận hành.
2. Kiểm tra xe trước mỗi ca làm việc.
3. Luôn đóng cửa sàn làm việc.
4. Sử dụng dây đai an toàn đúng quy định.
5. Không vượt tải trọng cho phép.
6. Không leo trèo lên lan can hoặc đứng trên vật kê.
7. Không làm việc gần điện khi chưa bảo đảm khoảng cách an toàn.
8. Không vận hành trên nền yếu hoặc không bằng phẳng.
9. Không vô hiệu hóa các thiết bị an toàn.
10. Dừng ngay khi có cảnh báo nghiêng, quá tải hoặc thời tiết nguy hiểm.

### Nguyên tắc an toàn cốt lõi

> **"Ba mối nguy lớn nhất của xe nâng người là: Ngã cao – Lật đổ – Điện giật."**

Mọi biện pháp an toàn khi sử dụng xe nâng người đều phải tập trung kiểm soát hiệu quả ba mối nguy này để bảo vệ người lao động và thiết bị.